وزیر برکنارشده دولت رئیسی چگونه به یکی از منتقدان دولت چهاردهم تبدیل شد؟/ عبدالملکی همچنان در میدان است

نیلوفر مولایی: نامش که مطرح می‌شود، بی‌شک حاشیه را هم به همراه خود دارد؛ شاید برای همین است که او از همان روزهایی که سکانداری وزارت کار دولت سیزدهم را بر عهده گرفت و پس از مدتی هم استعفا داد، تا به امروز، به خاطر مواضعش «شیخ‌الحاشیه» خوانده می‌شود. سخن از حجت‌الله عبدالملکی، مرد پرحاشیه دولت سیزدهم است که از زمان آغاز جنگ تاکنون، در کنار دیگر همراهانش، تصمیمات و شرایط سیاسی و اقتصادی کشور را نقد می‌کند.

او در تازه‌ترین اظهارات خود مدعی شده که یک ریال از گرانی‌های اخیر کشور ربطی به شرایط جنگ ندارد. او در حالی این اظهارات را با تأکید بر «اطلاع دارم» بیان کرده که به عنوان یک فرد اقتصادخوانده، این واقعیت را که جنگ می‌تواند از مسیر ارز، انتظارات، تجارت خارجی، حمل‌ونقل، بیمه، انرژی و زنجیره تأمین بر قیمت‌ها اثر بگذارد را درنظر نگرفته است. اما این تنها بخشی از مواضع جنجالی او است و اظهارات عبدالملکی، چه در طول وزارتش و چه حال که سمتی ندارد، همواره بحث‌برانگیز بوده است

حجت الله عبدالملکی کیست؟

حجت الله عبدالملکی، یکی از وزرای دهه شصتی ابراهیم رئیسی بود که در دوران حضورش در وزارت خانه تعاون، کار و رفاه اجتماعی سر و صدای زیادی به پا کرد. او که متولد ۴ فروردین سال ۱۳۶۰ در شهر ری است، در  دوران متوسطه را در سال ۱۳۷۸ و در رشته ریاضی و فیزیک به پایان رسانده است.  او در سال ۱۳۷۸ نفر اول المپیاد معارف اسلامی شد، مدرک کارشناسی ارشد پیوسته را در رشته معارف اسلامی و اقتصاد و گرایش اقتصاد ریاضی را از دانشگاه امام صادق علیه السلام دریافت کرده و مدرک دکترای اقتصاد را در سال ۱۳۸۸ از دانشگاه اصفهان اخذ کرده است.

او که به زبان های عربی و انگلیسی مسلط است، از اعضای هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق علیه السلام نیز به شمار می رود و به عنوان جوان ترین دانشیار اقتصاد کشور در سال ۱۳۹۵ شناخته شد. او همچنین در دوره بین اللمللی اقتصاد مالی اسلامی شرکت کرده است. 

عبدالملکی در انتخابات مجلس دهم در سال ۹۴ نتوانست با لیست اصولگرایان وارد خانه ملت شود اما، چند سال با حضور در برنامه میدون به عنوان داور، توانست کمی شهرت برای خودش دست و پا کند و با انتقادات از دولت وقت حسن روحانی بر سر زبان سیاسیون بی افتد. آنچنان که حتی در توئیتی نوشت: «با یک میلیون تومان هم می شود کسب و کار راه انداخت.»

یا  در ۲۸ بهمن ۱۳۹۹ از گفت‌وگوی تلفنی حسن روحانی با رئیس جمهوری سوئیس انتقاد کرد و نوشت:‌ «آقای دکتر روحانی امروز با رییس جمهور سوئیس در مورد بازگشت آمریکا به برجام گفت‌وگو (=التماس) کرده! این کارها معلول و در عین حال عامل «تأخیر در انقلاب اقتصادی» است. در واقع راهبردهای دولت ایشان از علل اساسی این «تاخیر» ذلت‌بار است.»

با شروع دولت سیزدهم و سهم خواهی جبهه پایداری و اصولگرایان از ابراهیم رئیسی، سکانداری وزرات کار به عبدالملکی، به چهره نزدیک به پایداری ها رسید. انتخابی که از همان اول با انتقاداتی رو به رو بود. 

حواشی عبدالملکی در دوران وزارت

او که روزگاری در دولت روحانی شعار ایجاد شغل با یک میلیون تومان را می‌داد، بعد از رسیدن به وزارت از حرف خود عقب‌نشینی کرد و گفت وزارت کار وظیفه ایجاد شغل ندارد؛ سخنی که با انتقادات برخی از ساکنان مجلس یازدهم روبه‌رو شد و موسوی لارگانی، عضو وقت هیئت‌رئیسه مجلس در کمیسیون اجتماعی، خطاب به عبدالملکی گفته بود: «آقای وزیر شما گفتید من مسئول اشتغال نیستم. اگر نیستید پس ۴ سال در وزارتخانه می‌خواهید چکار کنید؟ کجای دنیا با ۱ میلیون تومان می‌توان شغل ایجاد کرد؟ با ۱ میلیون تومان سوپر هم نمی‌توانید بروید. خود دولت می‌گوید برای هر شغل ثابت ۱ میلیارد تومان نیاز است. اما شما می‌گویید ۱ میلیون. شما که بی‌تجربه بودید، حداقل افراد باتجربه می‌آوردید، نه اینکه با اینگونه انتصابات به همه وزارتخانه توهین کنید.»

شاید زمانی که عبدالملکی این شعار را می‌داد، تصور نمی‌کرد که دامنه آن، آن‌قدر گریبان‌گیر شود و از همین رو، در دی‌ماه ۱۴۰۰، با تکرار دوباره آن گفت: «اکنون با وجود گذشت چند سال و گرانی مواد اولیه هنوز هم می‌توان با یک میلیون تومان شغلی را ایجاد کرد.»

همچنین یکی دیگر از مهم‌ترین حواشی که عبدالملکی در دوران وزارتش با آن روبه‌رو شد، کمک ۶ میلیاردی او به برنامه تلویزیونی «میدون» بود. از سوی دیگر، او با افزایش حقوق ۱۰ درصدی بازنشستگان در سال ۱۴۰۰، عصبانیت آنان را برافروخت و بازنشستگان هم با برگزاری اعتراضات سراسری خواستار استعفای او شده بودند. یکی دیگر از ادعاهای عبدالملکی این بود که طرحی ۴ ساله برای نجات سازمان تأمین اجتماعی دارد. طرحی که به سرانجام نرسید و با استعفای عبدالملکی به گل نشست.

از استیضاح تا استعفا آقای شعار

عبدالملکی بعد از سیدرضا فاطمی‌امین، وزیر صمت دولت سیزدهم، یکی دیگر از وزیرانی بود که در دوران وزارتش، بیشترین تذکر و انتقاد نمایندگان مجلس یازدهم را از آن خود کرده بود. چنانچه اولین طرح استیضاح نیز به نام او ثبت شده بود؛ استیضاحی که به دلیل استعفای عبدالملکی در ۲۴ خردادماه به سرانجام نرسید. هرچند که او در یک صبح بهاری، توئیتی خبر استعفایش از وزارت کار را مخابره کرد، اما برخی‌ها بر این باورند که او پیش‌تر توسط ابراهیم رئیسی از سمتش عزل شده و استعفا ظاهر محترمانه‌ای برای خداحافظی‌اش از دولت بوده است. ادعایی که در کنار استعفای پرشمار مقامات دولت سیزدهم، رنگ‌وبوی واقعیت به خود گرفته است.

اما خداحافظی او با وزارت کار، پایان همکاری‌اش با دولت سیزدهم نشد و او سپس با حکم احسان خاندوزی، دبیر شورای عالی مناطق آزاد شد. سمتی که پیش‌تر در اختیار سعید محمد بود و ابراهیم رئیسی هم حکم نمایندگی رئیس‌جمهور در شورای عالی مناطق آزاد را به نام او امضا کرد. حضور این وزیر سابق کار در این سمت هم حواشی خودش را به همراه داشت.

از سوی دیگر، با وجود اینکه چند ماهی از حضور او در دبیری شورای عالی مناطق آزاد می‌گذرد نیز با حواشی روبه‌رو شده است. او در اول اسفندماه سال ۱۴۰۱ گفت: «مردم اقتصاد مقاومتی را مساوی با گرسنگی می‌دانند در صورتی که نمی‌دانند سیاست‌های اقتصاد مقاومتی اجرا نمی‌شود.» این جمله هم با واکنش‌هایی همراه بود.

آن‌چنان که وحید شقاقی شهری، کارشناس مسائل اقتصادی، در نقد عبدالملکی به روزنامه آرمان ملی گفته بود: «عملکرد او در قامت وزیر کار باعث اعتراضات بازنشستگان شد، او در ابتدای وزارتش وعده‌هایی که غیرعملی بودند را مطرح کرده بود که همین موضوع نیز هزینه زیادی را برای دولت تراشید، از سویی تصمیمات وی که بدون آینده‌نگری و مشورت گرفته شده است بسیار برای کشور پرهزینه بودند.»

تریبون‌ها علیه دولت چهاردهم

در پی درگذشت ناگهانی ابراهیم رئیسی و پایان دولت سیزدهم، تصور می‌شد که عبدالملکی که در زمان حضورش در دولت، نتوانست قدمی در بهبود اقتصاد کشور بردارد، بار دیگر به دانشگاه بازگشته و از سیاست کنار کشیده است. اما با شروع جنگ توسط آمریکا و اسرائیل علیه کشور و زمانی که بیش از هر زمانی به وحدت و انسجام نیاز است، به نظر می‌رسد که او نیز مانند همکاران سابق‌اش و هم‌فکرانش، توجهی به این امر مهم ندارد. آن‌چنان که از هر تریبونی در جهت نقد عملکرد دولت چهاردهم استفاده می‌کند.

فارغ از اظهارات اخیر او درباره وضعیت گرانی‌ها، در چند روز گذشته، با بازنشر سخنان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، درباره مراحل پایانی مذاکرات ایران و عمان در شبکه ویراستی نوشت: «کارکرد اصلی این نوع اخبار طی ۵ ماه گذشته، آرام کردن بازار جهانی انرژی و خنثی کردن بخشی از پیروزی‌های نیروهای مسلح در میدان و مردم در خیابان بوده‌است! ضمن احترام به عزیزان در وزارت خارجه، کنش‌های این بزرگواران طی جنگ بیشتر مخرب بوده‌است تا سازنده! البته امید ما برای تغییر رویکرد این جریان پابرجاست.»

عبدالملکی در زمان مذاکرات ایران و آمریکا و تلاش‌ها برای امضای تفاهم اسلام‌آباد، هم با اشاره به حمله اسرائیل به لبنان در توئیتی نوشت: «رژیم صهیونی دقایقی قبل به ضاحیه بیروت حمله کرد! همین الان باید کوبنده پاسخ بدهیم! به تأخیر انداختن پاسخ به بهانه توافق قریب‌الوقوع، خیانت است.»

همچنین در زمانی که اینترنت کشور بیش از ۸۰ روز قطع شده بود و نه‌تنها با اعتراضات مردم همراه بود که دولتی‌ها نیز از آسیب‌های قطعی اینترنت به کشور روایت می‌کردند، وزیر کار دولت سیزدهم با دفاع تلویحی از قطع اینترنت اعلام کرد که کسی به دلیل قطعی اینترنت بیکار نشده است. این در حالی است که وزیر ارتباطات خسارت ناشی از قطع اینترنت به اقتصاد دیجیتال را روزانه ۵۰۰ میلیارد تومان و خسارت وارده به کلیت اقتصاد را روزانه پنج هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود.

در واقع، به نظر می‌رسد عبدالملکی حالا که دیگر سمتی در دولت ندارد، همچنان قصد ندارد از میدان سیاست فاصله بگیرد. او همچنان از هر تریبونی برای بیان مواضع خود استفاده می‌کند؛ مواضعی که هر بار می‌تواند نام او را دوباره به میان حاشیه‌ها بکشاند. گویی «شیخ‌الحاشیه» هنوز قصد خداحافظی با حاشیه‌ها را ندارد.

29215